یکی از سوالهایی که زیاد از من میپرسند این است: «تو که سئوکاری، چرا PHP و Python بلدی؟ مگر سئوکار باید برنامهنویس باشد؟»
پاسخ کوتاه: نه، نباید باشد. اما اگر باشد، یک ابرقهرمان است.
بگذارید صریح بگویم: من یک برنامهنویس حرفهای نیستم. اپلیکیشن موبایل نمیسازم، سیستمهای پیچیدهٔ بانکی نمینویسم. اما تسلط کافی به HTML، PHP، Java و Python دارم که بتوانم وقتی سئو به کد گره میخورد، خودم گره را باز کنم. و باور کن در ۳۰۰ پروژهای که پشت سر گذاشتهام، بارها و بارها سئو به کد گره خورده است.
در این مقاله میخواهم چند تجربهٔ واقعی را با تو به اشتراک بگذارم. تجربههایی که اگر کدنویسی بلد نبودم، شاید ماهها در آنها میماندم یا مجبور میشدم هزینهٔ سنگینی برای حلشان بدهم.
تجربهٔ اول: وقتی ۴۰٪ صفحات یک فروشگاه ایندکس نمیشد
چند سال پیش، یک فروشگاه اینترنتی بزرگ به من مراجعه کرد. مشکل: نزدیک به ۴۰ درصد صفحات محصولاتشان در گوگل ایندکس نمیشد. تیم قبلی همهٔ کارهای مرسوم را کرده بود: sitemap چک شده بود، robots.txt سالم بود، محتوا یونیک بود. اما مشکل حل نمیشد.
من با ابزار Screaming Frog خزش کردم و متوجه شدم که بسیاری از URL ها یک پارامتر اضافه در انتها دارند: ?ref=category_page. این پارامتر توسط یک اسکریپت PHP به طور خودکار اضافه میشد تا مسیر آمدن کاربر را رهگیری کند. قضیه اینجا بود که برای بعضی صفحات، تگ Canonical به اشتباه به همان URL دارای پارامتر اشاره میکرد.
برای پیدا کردن دقیق این صفحات، نمیشد ۱۰ هزار محصول را دستی بررسی کرد. اینجا بود که Python وارد میدان شد. یک اسکریپت ساده نوشتم که لیست همهٔ URL ها را از sitemap میخواند، برای هرکدام هدر HTTP چک میکرد و اگر Canonical با URL اصلی مطابقت نداشت، آن را در یک فایل CSV جداگانه لیست میکرد.
نتیجه: در عرض ۲ ساعت، ۳۲۰۰ صفحهٔ مشکلدار شناسایی و لیست شد. آن را به تیم فنی دادم و ظرف ۴۸ ساعت همه چیز درست شد. اگر Python نمیدانستم، شاید هفتهها باید برای این تحلیل زمان میگذاشتم یا کلی هزینه به یک برنامهنویس خارجی میدادم.
تجربهٔ دوم: بهینهسازی سرعت که فقط با تغییر کد PHP ممکن بود
پروژهٔ دیگری بود: یک سایت خبری که Core Web Vitals افتضاحی داشت. Largest Contentful Paint (LCP) گاهی به ۸ ثانیه هم میرسید. تیم فنی سایت سرشان شلوغ بود و گفتند «حداقل ۳ ماه زمان میبریم تا برسیم».
من دسترسی به کدهای PHP قالب سایت خواستم. بررسی کردم و متوجه شدم:
۱. فایلهای CSS و JS به صورت غیرضروری در هدر لود میشدند.
۲. کوئریهای دیتابیس برای نمایش محتوای sidebar در هر بار لود صفحه تکرار میشد، بدون caching.
۳. یک حلقهٔ foreach در PHP بود که به جای break، تمام رکوردها را تا آخر میگشت.
خودم دست به کار شدم: CSSهای غیرضروری را defer کردم، یک لایهٔ کش ساده در PHP نوشتم که نتیجهٔ کوئریهای پرمصرف را موقتاً ذخیره کند، و آن حلقه را اصلاح کردم. نتیجه؟ LCP از ۸ ثانیه به ۲.۱ ثانیه کاهش پیدا کرد. همهٔ اینها بدون اینکه تیم اصلی سایت یک دقیقه وقت بگذارند. فقط به این دلیل که بلد بودم به جای گزارشدادن صرف، راهحل را اجرا کنم.
تجربهٔ سوم: مهاجرت ۱۰ هزار صفحای بدون خطا
یکی از ترسناکترین کارهای سئو، مهاجرت یا تغییر ساختار URL یک سایت بزرگ است. یک اشتباه کوچک در ریدایرکت ۳۰۱ میتواند ترافیک را به صفر برساند.
در یک پروژه، قرار بود فروشگاهی از یک CMS قدیمی به وردپرس مهاجرت کند. ۱۰ هزار محصول با ساختار URL قدیمی داشتیم که قرار بود به ساختار جدید تغییر کند. هیچ افزونهای این کار را دقیق انجام نمیداد. نشستم با Python یک نقشهٔ کامل از URL های قدیم و جدید ساختم. اسکریپت، sitemap قدیم را میخواند، URL جدید معادلش را پیشبینی میکرد، یک هدر چک از سرور جدید میگرفت (که مطمئن شود صفحه ۴۰۴ نیست)، و در نهایت یک فایل htaccess. با همهٔ ریدایرکتهای ۳۰۱ تولید میکرد.
مهاجرت انجام شد و حتی یک صفحه ۴۰۴ نداد. ترافیک ارگانیک حتی ۵٪ هم نوسان نداشت. اگر این اسکریپت را نمینوشتم، باید روزها با یک تیم ۳ نفره این ریدایرکتها را دستی مینوشتیم و احتمال خطا بالا بود.
نتیجهگیری: چرا دانش فنی یک سلاح مخفی برای سئوکار است؟
۱. سرعت: نیاز نیست منتظر برنامهنویس بمانی.
۲. دقت: خودت دقیقاً میدانی چه میخواهی و خودت اجرایش میکنی.
۳. اعتبار: وقتی جلوی مشتری یک مشکل پیچیده را همان لحظه حل میکنی، اعتمادش چند برابر میشود.
۴. صرفهجویی: نه برای خودت هزینهٔ اضافی میتراشی، نه برای مشتری.
اگر سئوکاری و تا حالا به یادگیری یک زبان اسکریپتی مثل Python فکر نکردهای، همین امروز شروع کن. لازم نیست حرفهای شوی. همین که بتوانی دیتا را بخوانی، پردازش کنی و در فرمت دلخواه ذخیره کنی، تو را از ۹۰٪ سئوکاران جلو میاندازد.
من طاها هستم، یک سئوکار که بلد است کد بزند – نه برای تفاخر، که برای حل واقعی مسائل.
اگر سایتی داری که مشکل فنی عجیبی دارد، با طاها حرف بزن. شاید یک اسکریپت ساده، راهحلش باشد.